کشیدن دندان به معنای درآوردن آن از جایگاه دندان در استخوان فک است. خارج کردن دندانها در موارد زیادی تجویز میشود. اگرچه کشیدن دندانها اغلب جراحی ماینور است، اما کماکان یک جراحی است.(ابزار دندانپزشکی)
از گذشته تا به حال تمامی افراد بیشتر از یک بار به دندان درد دچار شدند. در قدیم بهترین راه برای این که این درد طاقت فرسای دندان پایان یابد، این بود که دندان را بکشند. این کار باعث می شود که درد دندان پایان یابد و عفونت دندانی بر طرف شود. البته همیشه مواقع جواب نمی دهد به علت این که ممکن است باعث بیماری های دیگری شده باشد.
بنابراین کشیدن دندان اولین و سادهترین راه برای فروکش کردن درد و عفونت دندان در گذشته بود .اما امروزه موارد کشیدن در جوامع پیشرفته که دارای فرهنگ بالای بهداشتی هستند محدود به مواردی است که امکان ترمیم و نگهداری دندان به هیچ وجه وجود نداشته باشد.تمام تاکید و تلاش علم دندانپزشکی امروز بر نگهداری دندانهاست اما در نهایت ممکن است پوسیدگی دندان یا بیماری لثه کار را به جایی برساند که دیگر امیدی به نگهداری دندان نباشد.(ابزار دندانپزشکی)
ابزار دندانپزشکی
علل کشیدن دندان
۱. اسیب شدید دندان یا ضربه:
برخی از دندانها به دلیل پوسیدگی شدید و آسیب گسترده (شکسته یا ترک خورده) تعمیرشان امکانپذیر نیست و نیاز به کشیدن دندان است. به عنوان مثال دندانهایی که تحت تأثیر بیماریهای لثه (پریودنتال) هستند ممکن است نیاز به کشیدن پیدا کنند. در این بیماریها همانطور که بیماری بدتر میشود حمایتی که توسط استخوان دندان از دندان میشود کمتر میشود و اغلب منجر به کشیدن دندان میشود. پوسیدگیهای شدید که قابل بازسازی نباشند، نکروز پالپ و پالپیت برگشتناپذیری که امکان درمان ریشه نداشته باشند، بیماریهای پریودنتال شدید با تحلیل استخوان برگشتناپذیر و لقی دندان از جملهی این موارد هستند.
۲. دندانهای نابجا یا فاقد عملکرد:
برای جلو گیری از عوارض احتمالی که ممکن است دندانهای نابجا تأثیر منفی دربهداشت دهان و دندان شما داشته باشند، ممکن است دندان پزشک شما به شما توصیه کند دندانهای نابجا و بیفایده را بکشید (دندانهایی که اثری در گاز گرفتن ندارند). دندانهایی که باعث ترومای مخاطی میشوند و نمی توان با ارتودنسی آنها را به موقعیت درست برد؛ دندانهای بلندتر از اکلوژن و با رشد بیش از حد (hyperocclusion) که مقابلشان دندانی نیست و با دیگر درمانها تداخل دارند، مثالهایی از این مسئله هستند.(ابزار دندانپزشکی)
۳. درمان ارتودنسی:
در درمان ارتودنسی ممکن است برای چیدمان درست دندان های بهبود یافته نیاز به کشیدن دندان باشد. دندانهایی که عموما خارج میشوند، پرمولرهای اول ماگزیلا و مندیبل و مولرهای سوم هستند.
۴. دندان اضافی:
دندانهای اضافی ممکن است از رشد دندانهای دیگر جلوگیری کنند.
۵. پرتودرمانی:
در پرتودرمانی سر و گردن ممکن است برای پیشگیری از عوارض احتمالی مانند جلوگیری از ایجاد عفونت نیاز به کشیدن دندان ها باشد. بیمارانی که برای سرطانهای سر و گردن نیاز به پرتودرمانی دارند باید از نظر سلامت دندانها بررسی شوند. دندانهای مشکوک (questionable) باید قبل از پرتودرمانی خارج شوند.
۶. پیوند اعضای بدن:
داروهایی که بعد از پیوند عضو استفاده میشوند ایمنی بدن را ضعیف می کند و این حالت خطر ابتلا به عفونت دندان را افزایش میدهد؛ بنابراین ممکن است قبل از عمل نیاز به کشیدن برخی از دندانها باشد.
در چه شرایطی می توان دندان را کشید :
1-در شرایطی که دامنه ی پوسیدگی بسیار زیاد باشد و قابل ترمیم نباشد.(ابزار دندانپزشکی)
2-زمانیکه در اثر عفونت شدید امکان درمان ریشه و عصب کشی وجود نداشته باشد
3-تحلیل استخوان فک و لثه که باعث می شود دندان لق شود.
4-برای انجام ارتودنسی در برخی موارد دندانپزشک مجبور می شود دندان را بکشد.
5-کشیدن دندان نهفته در شرایطی که فک فضای کافی برای رویش آن نداشته باشد.
6-در مواقعی که فک شکسته شود در صورت آسیب شدید به دندانها باید کشیده شوند.
7-در صورت وجود تومور در داخل دهان و نیاز به پرتو درمانی بیمار باید دندانهایی که دارای عفونت هستند را بکشد.
8-برای قرار دادن برخی پروتزها نیاز است دندان کشیده شود.
9-نداشتن بودجه کافی برای درمان.
مراقبت های پس از کشیدن دندان (۲۴ ساعت اول پس از کشیدن دندان)
۱. جلوگیری از خونریزی پس از کشیدن دندان:
وارد کردن فشار طی یک دوره ی زمانی کلید این کار است. گاز را دائما عوض نکنید و یا آن را نجوید. فقط در جای درست قرارش دهید و به مدت 45 دقیقه تا 1ساعت با دندان هایتان رویش فشار دهید (گاز بگیرید) و همانجا نگهش دارید.(ابزار دندانپزشکی)
۲. کنترل خونریزی با استفاده از چای کیسه ای:
اگر خونریزی، به مدت چند ساعت پس از عمل ادامه یابد، سعی کنید یک چای کیسه ای مرطوب، بر روی محل زخم قرار دهید اسید تانیک موجود در چای سیاه، به روند لخته شدن کمک کند.
۳. نحوه شستشوی دهان:
باد کردن داخل بینی یا عطسه ی شدید نیز می تواند منجر به از بین رفتن لخته ی خون و تعلل در روند صحیح درمان شود، بنابراین اگر دچار عفونت تنفسی فوقانی یا آلرژی هستید حتما از داروی مناسب برای درمان سینوس های خود استفاده کنید.
استفاده از کمپرس سرد و گرم بعد از کشیدن دندان:
برای تسریع بهبودی بعد از کشیدن دندان استفاده از انواع کمپرس سرد و گرم کمک زیادی می کند. روش کار به این شکل است که یک روز اول بعد از کشیدن و جراحی دندان از کمپرس سرد استفاده می کنید. روز دوم نیازی به استفاده از کمپرس نیست. روز سوم به بعد می توانید از کمپرس گرم برای کاهش درد و التهاب بهره ببرید.(ابزار دندانپزشکی)
برای تهیه کمپرس سرد می توانید یخ خرد شده را در یک کیسه پلاستیکی بریزید و آن را در یک پارچه تمیز و خشک بپیچید. تماس مستقیم یخ با پوست ممکن است به پوست آسیب بزند. هر 20 دقیقه این کمپرس را بر روی ناحیه جراحی شده قرار دهید. 20 دقیقه دیگر به آن استراحت دهید و دوباره این عمل را تکرار کنید.-دندانپزشکی ترمیمی چیست؟
کمپرس گرم و حتی دهانشویه گرم برای بهبودی تورم و تسکین ناحیه جراحی کاربردی است. کمپرس گرم را می توانید با کیسه آب گرم و یا یک بطری درست کنید. کمپرس گرم نیز هر 20 دقیقه بر روی صورت گذاشته می شود. مراقب باشید که پوست صورت را نسوزانید.
سایر مراقبت های کلی پس از کشیدن دندان:
- داروهای مسکن که توسط پزشک برایتان تجویز شده است را طبق دستور، مصرف کنید.
- بلافاصله بعد از پایان عمل کشیدن دندان، یک بسته یخ بر روی صورت خود در ناحیه محل عمل بگذارید تا به کاهش ورم کمک کند.
- حداقل تا 24 ساعت بعد از کشیدن دندان استراحت کامل داشته باشید و فعالیتهای فیزیکی خود را هم به مدت یک تا دو روز محدود کنید.
- از شستن و بیرون ریختن آب دهان تا 6 ساعت بعد از کشیدن دندان خودداری کنید، زیرا این کار باعث کنده شدن لخته خون از جای دندان میشود.
- بعد از گذشت 6 ساعت از زمان انجام عمل، دهان خود را به آرامی با محلول آب نمک (نصف قاشق چایخوری نمک در یک لیوان آب گرم) بشویید.
- از نوشیدن مایعات با نی تا 24 ساعت بعد از کشیدن دندان خودداری کنید.
- سیگار نکشید، زیرا باعث ممانعت از بهبود زخم شما میشود.
- در روز بعد از کشیدن دندان، غذاهای نرم و آبکی (مانند سوپ یا ماست) بخورید.
- وقتی که میخوابید یا لم میدهید، چند بالش زیر سر خود بگذارید تا سر شما بالا قرار بگیرید. پایین بودن سر میتواند خونریزی جای دندان را طولانیتر کند.
- دندانهای خود را مانند قبل مسواک بزنید و نخ دندان بکشید. مسواک را روی سطج زبان خود هم بکشید، اما دقت کنید که با جای دندان کشیده شده تماس پیدا نکند.-ساختمان دندان و دندانپزشکی
چه موقع باید دندان عقل را کشید؟
اگر دندان های عقل دقیقاً در جای خود درآمده و دسترسی کافی برای تمیز کردن و مسواک زدن آن وجود دارد و نیز احساس درد و ناراحتی هم در آن ناحیه وجود ندارد، هیچ نیازی به کشیدن دندانهای عقل نیست. اما در موارد زیر کشیدن دندان عقل باید صورت گیرد:
– اگر مسواک زدن آن به خاطر تنگی فضا به سختی انجام می شود و دندانهای عقل به خوبی تمیز نمی شوند، باقی ماندن آن باعث میشود که میکروب ها و باکتری ها بر روی آن باقی مانده و موجب پوسیدگی دندان عقل شوند. حتی ممکن است به تدریج به لثه و دندان های مجاور نیز آسیب وارد کند. این دندان لازم است کشیده شود.(لوازم و تجهیزات)
– در صورت بروز درد در دندان های عقل کامل شده کشیدن آن ضروری است.
– در مورد دندان های عقل نهفته و نیمه نهفته نیز که با درد و فشار احساس ناراحتی همراه هستند.، جراحی و خارج کردن آنها لازم و ضروری است.
معمولا تا پیش از سن جوانه زدن دندان عقل یعنی 17 تا 25 سالگی نمیتوان به درستی درباره نحوه رشد این دندان اظهار نظر کرد مگر اینکه به دندانپزشک یا متخصص ارتودنسی مراجعه کنید.
مشکلات دندان عقل
اغلب افراد جامعه مشکلاتی با دندان عقل دارند. از جمله دردسرهایی که دندانهای عقل روییده، نهفته و نیمه نهفته میتوانند ایجاد کنند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
الف. اثر فشاری محدودیت فضا در قوس فکی یا رشد دندان عقل در جهات نادرست موجب مشکلاتی مانند این موارد میشود:
- تحلیل ریشه دندان آسیای دوم (در صورت الگوی رشدی نادرست دندان (به صورت افقی))
- تشکیل کیستها و تومورهای با منشأ دندانی در اطراف دندان عقل نهفته که بسته به نوع ضایعه ممکن است خوشخیم یا بدخیم باشند.
- تضعیف استخوان فک توسط یک دندان نهفته و عدم استحکام مکانیکی استخوان فک در برابر ضربه
- نامرتب شدن و درهم ریختگی بقیه دندانهای فک(لوازم و تجهیزات)
اگر دندان عقلتان را نکشید، چه اتفاقی می افتد؟
کشیدن دندان عقل می تواند کمی دردسر داشته باشد، اما انجام ندادن آن می تواند باعث ایجاد مشکلات پایداری در دهانتان شود.دندان های عقل اغلب کشیده می شوند، چون به طور کامل از لثه بیرون نمی آید و یا اصلاً بیرون نمی آید.
یک دندان عقل تا حدی می تواند منجر به عفونت باکتریایی به نام پریکورونیت شود.در عین حال، دندان عقلی که بیرون نمی آید، می تواند منجر به رشد کیست هایی شود که می تواند به بافت استخوان و لثه آسیب برساند.
عوارض کشیدن دندان عقل در بزرگسالی و سالمندی
کسانی که در سنین بزرگسالی و حتی سالمندی می خواهند اقدام به کشیدن دندان عقل کنند باید بدانند که در این سن ممکن است با عوارض زیر روبرو شوند:
• ریشه های دندان عقل در سنین بالاتر قطعا قطورتر شده و همین باعث می شود تا کشیدن آن همراه با درد و رنج بیشتری باشد.
• بعد از کشیدن دوران التیام یافتن دندان ها طولانی تر خواهد شد.
• احتمالا چون دیر اقدام به کشیدن دندان نموده اید دندان های مجاور نیز دچار پوسیدگی شده اند.
• در این حالت امکان فک جوش شدن نیز وجود دارد.(لوازم و تجهیزات)
• در افراد مسن تر حتی احتمال شکسته شدن استخوان در حین عمل جراحی نیز وجود دارد.
مراقبت های مربوط به خونریزی دندان
ممکن است خونریزی تا چندین ساعت پس از کشیدن دندان اتفاق بیفتد. برای کنترل آن، یک قطعه گاز مرطوب تمیز را روی سوکت خالی دندان قرار دهید و محکم فشار دهید. فشار مداوم را برای حدود 45 دقیقه اعمال کنید. یک کیسه چای مرطوب نیز می تواند یک جایگزین موثر باشد. اسید تاننیک موجود در چای به بهبود لخته های خون کمک می کند. اگر مقدار کمی خونریزی ادامه دارد این روند را تکرار کنید. در صورت ادامه خونریزی شدید، با دندانپزشک یا جراح دهان خود تماس بگیرید. به مدت 24 ساعت بعد از کشیدن دندان عقل از شستشو یا خوردن اجتناب کنید، همچنین از اقدامات مانند مکیدن نیز خودداری کنید. از مصرف مایعات گرم (مانند قهوه یا سوپ) خودداری کنید.
استراحت بعد از جراحی دندان عقل
• برای این که به خوبی بهبود پیدا کنید بهتر است کارها را به کندی انجام دهید؛ یعنی استراحت کنید.
• خیلی زیاد ریلکس باشید و زیر سرتان را با چند بالشت بالا بیاورید.
• حداقل یک روز بعد از جراحی از انجام ورزش و فعالیتهای سنگین خودداری کنید.
• توصیه میشود برای شروع فعالیتهای سنگین و قدرتی چند روزی بیشتر صبر کنید.(ارتودنسی و ایمپلنت)
خوردن غذا بعد از کشیدن دندان عقل
1- بعد از عمل جراحی فوق به هیچ وجه غذای گرم مصرف نکنید. شما می توانید یک سوپ پر از مواد مغذی را بگذارید تا خنک شود و سپس میل نمایید.
2- سعی کنید در همان روز اول مقدار زیادی شیر و مایعات و آب میوه میل کنید تا جبران آب از دست رفته بدنتان را کند.
3- دوست دارید کمی از دردتان التیام یابد کافیست 30 دقیقه بعد از عمل یک بستی میل نمایید.
4- بعد از یک روز مجددا به رژیم غذایی قبلی خود بازگشته و تا جایی که می توانید از سمت مخالف که دندان را کشیده اید برای خوردن و جویدن استفاده نمایید.
5- یک روز بعد از عمل می توانید با کمی اب نمک محیط دهان خود را شستشو دهید تا از هر گونه میکروب و خون آبه پاک شود.
مدیریت درد
گذاشتن کیسه یخ روی گونه و مصرف مسکن روش اصلی مدیریت درد و کاهش ورم است. از دندانپزشک خود بپرسید که کیسه یخ را هر چند وقت یکبار باید روی صورت بگذارید. یخ را مستقیماً روی صورت نگذارید، چون ممکن است سرمای یخ پوست صورتتان را بسوزاند. برای تسکین درد میتوانید مسکنهای تجویزی یا بدون نسخه مصرف کنید. دندانپزشکان معمولاً آنتی بیوتیک برای دوران بهبود تجویز میکنند، چون دهان در این زمان در برابر میکروبها آسیبپذیر است و احتمال عفونت وجود دارد. دوره درمان با آنتی بیوتیک را طبق دستور دندانپزشک کامل کنید.(ارتودنسی و ایمپلنت)
ورزش بعد از جراحی دندان عقل
تا چند روز بعد از جراحی باید از ورزش های شدید و تمرین های خستهکننده دوری کنید. می توانید به جای تمرین های سخت، پیادهروی را جایگزین کنید.
راه رفتن شاید به نظر کار سختی نیاید ولی بهترین راه برای حفظ تناسب اندام است. اگر فوتبال بازی می کنید یا ورزش های رزمی انجام می دهید، قبل از عمل به پزشک اطلاع دهید و از او بپرسید چند روز بعد از جراحی می توانید دوباره فعالیتتان را آغاز کنید.
به طور کلی فرآیند کشیدن دندان دو روش اصلی دارد:
کشیدن ساده
روش کشیدن ساده برای دندان هایی به کار می رود که به راحتی دیده می شوند و در دسترس هستند. برای کشیدن این دندان ها می توان ماده بی حسی را تزریق نموده و پس از بی حس شدن عصب دندان و بافت لثه، به راحتی دندان را از درون حفره خارج نمود.(ارتودنسی و ایمپلنت)
روش کشیدن ساده، مناسب ترین روش برای کشیدن دندان شیری هستند. همچنین می توان دندان های دائمی که دسترسی به آنها راحت است و مشکل خاصی ندارد را با استفاده از این روش کشید.
دندانپزشکان عمومی معمولا با این روش دندان ها را بیرون می کشند و این کار را تحت بیحسی موضعی انجام می دهند. برخی از دندانپزشکان ممکن است از داروهای ضد اضطراب و یا آرامبخش برای برخی بیماران استفاده کنند. برای تسکین درد پس از کشیدن دندان هم از داروهای مسکل بدون نسخه استفاده می شود
کشیدن دندان از طریق جراحی
یک روش درمانی پیچیده تر در مقایسه با کشیدن ساده دندان است. زمانی از این روش استفاده می شود که دندان در زیر خط لثه شکسته یا بطور کامل در دهان رشد نکره باشد. جراحی کشیدن دندان معمولاً توسط جراح دهان انجام می شود. به هر حال، این روش درمانی همچنین ممکن است توسط دندان پزشکان عمومی نیز انجام شود. به این منظور پزشک یک شکاف (برش) کوچک در لثه ایجاد می کند. گاهی اوقات در این شرایط لازم است بخشی از استخوان اطراف دندان برداشته شده یا دندان برای کشیدن نصف شود.(ارتودنسی و ایمپلنت)
اکثر موارد کشیدن دندان را فقط با تزریق مواد بی حسی موضعی می توان انجام داد. در این شرایط ممکن است برای بیمار از داروهای آرام بخش بنا به تشخیص پزشک استفاده شود. برای عمل جراحی کشیدن دندان، برای بیمار از داروی بی حسی موضعی استفاده شده و ممکن است علاوه بر این داروی آرام بخش به رگ بیمار تزریق شود. به هر حال بعضی افراد ممکن است نیاز به بی هوشی عمومی برای این درمان داشته باشند.
در صورتی که برای بیمار از داروی آرام بخش استفاده شود، ممکن است به همراه آن، داروهای استروئید نیز به بیمار تزریق شود. تزریق داروهای استروئید می تواند به کاهش ورم و درد احتمالی بیمار پس از عمل جراحی کمک موثر نماید. در طول فرآیند کشیدن دندان، بیمار می بایست انتظار وارد شدن فشار را داشته باشد، اما این شرایط کشیدن دندان بدون درد است.
کشیدن دندان با لیزر
کشیدن دندان در بسیاری از مواقع با کمک لیزر انجام میشود. در حقیقت بسیاری از افراد با مشکلات خاص در ارتباط با کشیدن دندان کودکان یا افراد بزرگسال مواجه شده و ناراحتی، درد و ورم ایجاد شده پس از کشیدن دندان را به خاطر دارند. به هر حال، امروزه از روشهای مدرن همچون کشیدن دندان با کمک لیزر برای کاهش درد و ناراحتی بیمار در طول فرآیند درمان و پس از آن استفاده میشود.(ارتودنسی و ایمپلنت)
در حقیقت لیزر دندانپزشکی در دو مرحله باعث بهبود فرآیند درمان و نیز دستیابی به نتایج مناسب در ارتباط با کشیدن دندان میشود. در مرحله اول، از لیزر برای جدا کردن دندان از بافتهای اطراف آن به منظور شل کردن دندان در استخوان و ایجاد امکان خارج کردن ساده آن از حفره از طریق یک ابزار مخصوص، استفاده میشود. سپس، هنگامی که دندان کشیده شد، از لیزر جهت خنثی کردن و از بین بردن باکتریهای باقیمانده در حفره دندان، متوقف کردن فرآیند خونریزی، و تحریک فرآیند ترمیم استخوان سالم و رشد بافت نرم استفاده خواهد شد.