جراحی دندان بخشی از دندانپزشکی است . دندانپزشکی یک شاخه پزشکی است که با دندان ، لثه و دهان سرو کار دارد. دندانپزشکان با معالجه ، پیشگیری ، تشخیص و بررسی اختلالات و بیماری های حفره دهان سروکار دارند. که شامل مخاط دهان و دندان و همچنین کلیه بافت ها و ساختارهای مرتبط با آن ها (مانند ناحیه فک و صورت) می باشد.
عموم مردم ، دندانپزشکی و جراحی دندان را بیشتر مربوط به ترمیم دندان می شناسند. با این حال ، دندانپزشکی فقط مختص ترمیم کردن دندان های شما نیست بلکه جنبه های دیگری از جمله مجموعه جسم استخوانی، مانند ساختار تمپورومندیبولار و سایر ساختارهای پشتیبان را نیز در بر می گیرد. به نوبه خود، پروسه های جراحی دندان فقط شامل ترمیم ریشه کانال (عصب کشی) و کشیدن دندان عقل نمی شود.
به طور کلی جراحی دندان شامل هر روش پزشکی است که شامل اصلاح مصنوعی دندان یا به عبارت دیگر، جراحی دندانها، لثهها و استخوانهای فک میشود.
جراحی و ترمیمی
نحوه جراحی دندان توسط دندانپزشک
برای کشیدن دندان، باید ریشه دندان محصور شده داخل استخوان فک را از داخل حفره خود بیرون آورده شوند.(جراحی و ترمیمی)
شناخت و آشنایی نحوه قرار گیری ریشه ها داخل استخوان و جهت های وارد شدن نیروی مقاوم میسر و و آناتومی فک و صورت به دندانپزشک کمک می کند تا با ایجاد کمترین ضربه (تروما) به بافت فک، با استفاده از حرکات صحیح، ریشه را از داخل حفره آن آزاد کند و دندان را در می آورد.
دست بردن در بافت طبیعی بدن در هنگام جراحی یا کشیدن دندان باعث درد می شود و با استفاده از بی حسی موضعی کنترل خواهد شد. این درد، پس از جراحی به دلیل تلاش بدن برای ترمیم جای خالی موجود و نیز بسته شدن حفره باقی مانده می باشد. که به مرور برطرف خواهد شد. بدن انسان خود به خود محل زخم و حفره را ترمیم می کند و حفره بسته می شود.
در طول جراحی:
بسته به انتظارات استخراج دندان عقل و میزان راحتی شما ، ممکن است دندانپزشک برای دندان شما از یکی از سه نوع بیهوشی استفاده کندکه عبارتند از:
بی حسی موضعی: بیهوشی موضعی با یک یا چند تزریق در نزدیکی محل هر استخراج انجام می شود. قبل از تزریق ، احتمالاً دندانپزشک یا جراح شما ماده ای را برای لثه های شما استفاده می کنند تا آنها را بی حس کنند. شما هنگام کشیدن دندان بیدار هستید. اگرچه احساس فشار و حرکتی خواهید کرد ، اما نباید احساس درد کنید.(جراحی و ترمیمی)
بیهوشی آرام بخش: این نوع بیهوشی از طریق یک خط داخل وریدی (IV) در بازوی شما انجام می شود. بیهوشی آرام بخش باعث آگاهی شما در طی عمل می شود. شما هیچ دردی احساس نمی کنید و حافظه محدودی از این روش خواهید داشت. برای بی حس کردن لثه ، بی حسی موضعی نیز دریافت خواهید کرد.
بیهوشی عمومی: در شرایط خاص ، ممکن است بیهوشی عمومی به شما پیشنهاد شود. ممکن است شما دارو را از طریق بینی خود استنشاق کنید و یا یک خط IV در بازو یا هر دو داشته باشید. سپس آگاهی خود را از دست می دهید. تیم جراحی شما از نزدیک دارو ، تنفس ، دما ، مایعات و فشار خون را تحت نظر دارد. شما هیچ دردی را تجربه نخواهید کرد و هیچگونه خاطره ای از رویه نخواهید داشت بیهوشی موضعی نیز برای کمک به ناراحتی بعد از عمل انجام می شود.
مراقبت های بعد از جراحی دندان
- بعد از جراحی دندان بهتر است که روی دندان کشیده شده یک گاز استریل گذاشته و به آرامی به مدت نیم ساعت نگه دارید.
- بهتر است که غذای جامد نخورده و از خوردن مایعات با نی خودداری کنید.
- بعد از جراحی بهتر است در هنگام خواب چند بالش زیر سر خود قرار دهید.(جراحی و ترمیمی)
- از تف کردن و مکیدن جلوگیری کنید.
- مایعات خنک بنوشید.
- تورم در قسمت جراحی معمولا تا 2 روز ادامه خواهد داشت تا روز دهم پس از جراحی از بین می رود.
- از کشیدن سیگار و قلیان به مدت چند روز خودداری کنید
- دارو های تجویز شده توسط دندان پزشک را به صورت مرتب و درست انجام دهید.
- اگر خونریزی شما ادامه پیدا کرد با دندان پزشک خود تماس بگیرید و مقداری یخ و گاز استریل بر روی آن قرار دهید.
- دهان خود را با دهان شویه بشورید.
- از مسواک زدن قسمت جراحی شده خودداری کنید.
- محلول آب و نمک تا پس از چند روز بعد از کشیدن بخیه ها استفاده کنید.
علت تورم در ناحیه جراحی شده
در تمامی جراحی هایی که بر روی بدن انسان انجام می گیرد پس از اتمام جراحی محدوده ناحیه جراحی شده ممکن است دچار تورم شود. اما این تورم طبیعی است. این تورم ها یکی دو روز بعد از انجام جراحی آغاز می شود و ممکن است 3 تا 4 روز باقی بماند و بعد از این مدت این تورم بهبود پیدا می کند. اگر این تورم بعد از یک هفته تا 10 روز تشدید شود و ادامه پیدا کند و تا مدت ها باقی بماند، حتما باید به دندانپزشک مراجعه شود. وجود تورم گاهی به دلیل بی توجهی بیمار به توصیه های پزشکی می باشد. لخته خون از ناحیه جراحی کنده می شود و ناحیه دچار حفره خشک می شود. همین حفره خشک ممکن است باعث بروز درد بعد از جراحی های دندان یا کشیدن های ساده ایجاد شود که باید حتما توسط دندانپزشک ویزیت شود.(جراحی و ترمیمی)
بخیه در جراحی دندان
در یک سری از جراحی ها با توجه به وسعت جراحی، پزشک ممکن است اقدام به زدن بخیه در ناحیه جراحی کند. باید سعی شود ناحیه بخیه زده شده تمیز نگه داشته شود. و از تجمع مواد غذایی بر روی نخ بخیه جلوگیری به عمل آید، زیرا باعث بالا رفتن ریسک عفونت می شود. بهتر ست سعی شود از روز دوم جراحی با مسواک نرم به آرامی روی بخیه ها و ناحیه جراحی تمیز شود. حتما پزشک در مورد جذبی و غیر جذبی بودن بخیه ها به شما توضیحات لازم را خواهد داد.-استریل لوازم دندانپزشکی با استفاده از اولتراسونیک
- در صورت داشتن هر یک از نشانه های التهاب و خونریزی و درد بیش از سه روز حتما به کلینیک دندانپزشکی مراجعه فرمایید.
خونریزی
مقداری از نشت خونابه به مدت چندین ساعت بعد از جراحی دهان طبیعی است. در صورت بروز خونریزی تکه ای گاز استریل بر موضع قرار داده و با فشار ملایم دندانهای مقابل بر روی آن به مدت 30 دقیقه نگهدارید. در صورت ادامه خونریزی این عمل را تکرار نموده و از تعویض گاز با فاصلههای زمانی کمتراز 30 دقیقه خودداری نمائیداز روز دوم دهان را به آرامی با سرم نمکی شستشو یا آب نمک رقیق شده و یا محلول ضد عفونی تجویز شده، بعد از هر وعده غذا و در ساعات بیداری، هر سه ساعت شستشو دهید.
از شستشوی دهان در روز جراحی خودداری نمائید و از مک زدن و خالی کردن مکرر آب دهان اجتناب نمائید.به علت طولانی بودن زمان بیحسی (معمولاً 4-3 ساعت) و بیحس بودن بافتهای نرم اطراف دندان، مواظب باشید لب، گونه یا زبان گاز گرفته نشود.تکه گاز گذاشته شده بر محل دندان کشیده شده را به مدت حداقل نیم ساعت با فشار بسیار ملایم فک در دهان نگه دارید.
تغذیه و اقدامات درمان بعد از کشیدن دندان
- روز اول کشیدن دندان ازسوپ ولرم، ابمیوه طبیعی(بدون نی) و بستنی تغذیه کنید.(جراحی و ترمیمی)
- روز بعد از کشیدن شستشوی ملایم با محلول دهانشویه کلرهگزیدین در محل جراحی باید انجام شود. شستشو روزی ٣-۴ مرتبه و به مدت یک هفته باید انجام شود. توجه کنید خصوصا در ۴٨ ساعت اول شستشو بسیار ملایم باید انجام شود. در صورت عدم دسترسی به محلول فوق الذکر میتوانید از اب نمک رقیق (به میزان ١-٢ قاشق شربت خوری نمک در یک لیوان اب) استفاده کنید. استفاده از محلول های دهان شویه تجاری که برای استفاده روزمره هستند توصیه نمی شود
- مسواک زدن در روز کشیدن و روزهای بعد با احتیاط و ملاحظه نواحی نزدیک به موضع کشیدن باید حتما انجام شود.
- بطور معمول بعد از جراحی های دهان و از جمله کشیدن دندان بیماران مانند دندان نهفته درد متوسطی را تا چند روز تجربه میکنند. که اکثرا با مسکن های ضد التهاب نظیر ایبوبرفن تا حدود زیادی تسکین میابد. در بیمارانی مشکلات زمینه ای نظیر بیماریهای قلبی و عروقی و … دارند، مصرف این داروها ممنوع است. و باید با پزشک خود برای مصرف داروی جایگزین مشورت کنند.
- در ساعات اولیه پس از کشیدن تا ٢۴ ساعت سرد نگه داشتن موضع میتواند به کاهش تورم و عوارض جراحی کمک شایانی بکند. پس از کمپرس سرد غافل نشوید.
مراقبت های کلی پس از ۲۴ساعت اول جراحی
- حداقل به مدت ۵ شبانه روز از کشیدن سیگار خودداری کنید.
- تا ۲۴ ساعت از فعالیت شدید بدنی پرهیز نمایید.(جراحی و ترمیمی)
- بروز تورم و کبودی و محدودیت در باز کردن پس از جراحی امری طبیعی است.
- معمولا از ۲ الی ۳ روز پس از جراحی افزایش یافته و سپس به تدریج رو به کاهش می نهد.
- همچنین وجود غشای سفید رنگ در محل زخم و مخاط اطراف آن همیشه دلیلی بر وجود عفونت نیست و پس از مدتی بخصوص با شستشوی دهان از بین خواهد رفت.
- شستشوی دهان تا ۲۴ ساعت لازم نیست.
- از روز دوم حداقل ۶ بار در روز و به خصوص بعد از صرف غذا دهان را با سرم فیزیولوژی یا محلول آب نمک رقیق شستشو دهید.
- از دستکاری محل زخم و بخیه ها و کنار زدن لب و گونه جهت دیدن محل زخم خودداری کنید.
- مسواک زدن را در ۲۴ ساعت پس از عمل جراحی شروع نمایید. سعی شود محل زخم با مسواک تحریک نگردد.
- اگر در محل عمل خمیر مخصوص جراحی قرار داده شده است، افتادن تمام یا قسمتی از خمیر پس از ۲۴ ساعت اشکالی ندارد. در غیر این صورت در ویزیت بعدی توسط جراح برداشته خواهد شد.
- لطفا در زمان مقرر شده جهت ویزیت بعدی مراجعه نمایید.