تاریخچه ارتودنسی دندان در جهان

ارتودنسی (به فرانسوی: Orthodontie) یکی از مهمترین رشته‌های تخصصی دندان‌پزشکی است. این کلمه مرکب است از دو واژهٔ لاتین «ارتو» به معنای «راست» و «درست»، و «ادوس» یا مشتق آن «دنس» به معنای «دندان». ارتودنسی اولین تخصص معرفی‌شده در دندانپزشکی می‌باشد. کار ارتودنسی بیشتر تصحیح مال اکلوژن یا جفت‌شدن نامناسب دندان‌هاست. این امر می‌تواند ناشی از موقعیت نادرست دندان‌ها یا دو فک نسبت به هم باشد، یا ممکن است درجاتی از هر دو مشکل در یک فرد موجود باشد.

درمان‌های ارتودنسی ممکن است تنها بر تصحیح موقعیت دندان‌ها یا تغییر الگو و جهت رشد دو فک (درمان‌های ارتوپدیک) متمرکز باشد. از جنبهٔ دیگر می‌توان درمان‌های ارتودنسی را به درمان با دستگاه‌های ثابت و متحرک تقسیم کرد. دستگاه‌های ثابت دستگاه‌هایی هستند که در طول درمان نیازی به خارج نمودن آن‌ها از دهان توسط بیمار وجود ندارد و دستگاه‌های متحرک انواعی هستند که بیمار می‌تواند در طول درمان آن‌ها را از دهانش خارج کند، البته گاهی این خارج نمودن ممکن است بنا بر تجویز ارتودنتیست محدود به زمان‌های کوتاهی مانند زمان غذاخوردن یا مسواک‌زدن باشد.

حال با توجه به اطلاعات مختصری که درمورد ارتودنسی در اختیار شما قرار دادیم؛ به سراغ پیشینه ارتودنسی در جهان می رویم.

پدر علم ارتودنسی جهان

اولین بار، در سال ۱۸۵۸ فردی به نام نورمن کینگسلی که پزشک، مجسمه تراش، نویسنده و هنرمند بود، مقاله‌ای درباره ارتودنسی نوشت. از آن جایی که مقاله وی بسیار مورد استقبال قرار گرفت، بسیاری او را پدر علم ارتودنسی جهان می‌دانند. او در سال ۱۸۸۰ کتابی با عنوان “درمان دفرمیتی های دهانی” منتشر کرد و در سال ۱۹۰۰، مال اکلوژن را که توسط ادوارد انگل ارائه شده بود، بر پایه ساده ای طبقه بندی کرد.

ارتودنسی و ایمپلنت

ارتودنسی در قرن هفدهم و هیجدهم

ارتودنسی در قرن هفدهم را باید با ماتایوس گوتفرید پورمن، شناخت. او ایده ی استفاده از موم در ارتودنسی را معرفی کرد. سپس در سال ۱۷۵۶ فیلیپ فاف از قالب های گچ برای ارتودنسی دندان استفاده می کرد. بعد از آن ارتودنسی دندان موقتا هیچ پیشرفتی تا قرن هیجدهم نداشت. سپس پیر فوچارد که آن را پدر علم دندانپزشکی می دانند، ظهور کرد. او قطعه ای شبیه ی نعل اسب را ( در تصویر زیر قابل مشاهده است) اختراع کرد. این قطعه ی شبیه ی نعل اسب حاوی سوراخ هایی بود. این سوراخ ها برای عبور سیم تعبیه شده بود تا بتواند دندان ها را با سیم مهار کند. تاریخ، پیشرفت ارتودنسی در قرن هیجدهم را مدیون همین فرد است.

ارتودنسی در ایالات متحده

پیشرفت قابل ملاحظه در ارتودنسی در ایالات متحده در قرن نوزدهم آغاز شد. گونه ای از هدگیر اختراع شد که به سر و گردن و از خارج دهان به فک متصل بود تا فشار ملایم را بر روی دندان ها اعمال کند. سپس در سال 1840 اولین کتاب کلاسیک در دندانپزشکی بنام “هنر دندانپزشکی” منتشر شد که از شیوه هایی مانند لحیم کاری بر روی بند برای کمک به چرخش دندان استفاده می شد. همچنین از کلاهک های طلایی چسبیده به دندان های آسیاب برای باز کردن بایت دندانی استفاده می کردند.(ارتودنسی و ایمپلنت)

ورود به قرن بیستم

بدون اشاره به پدر خوانده ارتودنسی مدرن، ادوارد هارتلی، تاریخچه ارتودنسی کامل نمی شود. مردی با طیف وسیعی از دستاوردهای ذکر شده در مجله پیشرفته دهان و دندان. ادوارد هارتلی دلیل اصلی مال اکلوژن، ناهماهنگی و نامرتبی دندان ها را شناسایی کرد و در سال 1880 با یک مجموعه بسیار موثر از لوازم ارتودنسی آماده به کار شد.

ارتودنسی دندان در سال 2000 میلادی

در اواخر قرن بیستم، ناسا یکی از مهمترین پیشرفت ها در حوزه ارتودنسی دندان را ایجاد کرد تا صاف شدن دندان ها را بهبود ببخشد. این اختراع شامل سیمهایی از جنس آلیاژ نیکل-تیتانیوم بود که جایگزین فولاد معمولی شد. یعنی تا آن زمان ما هنوز هم از دستگاه های ارتودنسی فولادی برای صاف شدن دندان ها استفاده میکردیم.

این سیم ها در دمای اتاق بسیار انعطاف پذیر بوده و با دمای بدن گرم شده و فعال می شوند که به تدریج دندان ها را در جهت مورد نظر حرکت می دهند. این سیم ها به دلیل خاصیت حرارتی که دارند قادر به حفظ توانایی حرکت دندان ها برای مدت طولانی تری هستند و نسبت به سیم های فولادی معمولی نیاز به مراقبت کمتری دارند.(ارتودنسی و ایمپلنت)

در ماه مه سال 2000 ، پس از سالها تلاش برای اولین بار الاینرها یا پلاک های شفاف ارتودنسی نیز ساخته شدند. اولین الاینر ساخته شده تحت عنوان اینویزیلاین شناخته مشیود که به نوعی ارتودنسی نامرئی و شفاف خوانده می شود.

تاریخچه ارتودنسی در قرن بیست و یکم

در قرن بیست و یکم « ادوارد هارتلی « را پدر خوانده ارتودنسی مدرن نام گذاشته اند. او مردی است با طیف وسیعی از دستاوردهایی که امروزه نقش مهمی در دستگاه های ارتودنسی دارند. او خواص واقعی ملکلوکسیون یا ناهماهنگی را شناسایی کرد.

همچنین در سال 1880 توانست با مجموعه ای از تجهیزات ارتودنسی که به طور فزاینده ای موثر عمل می کنند ، کمک قابل توجه ای در پیشرفت این علم داشته باشد.

ارتودنسی در دوران باستان

گرچه هر قلمی نمی تواند براحتی خط انکاری بر روی نقش جذابیت چهره (که در مرکز اهداف درمان ارتودنسی قرار دارد) در تعاملات شکل گرفته بین نخستین اجداد نسل بشر، آدم و حوا بکشد اما شواهد یافت شده تاریخی نشان می دهد که پیشینه انجام درمان های ارتودنسی  اولین بار حدود ۳۰۰۰ سال پیش در جوار اهرام مصر دمید جایی که شواهد روشنی از بکار گرفتن قطعات فلزی و بافت های الاستیک فرآوری شده از بدن حیوانات در دستگاه های اولیه ارتودنسی، بر روی دندان های اجساد مومیایی شده را نشان داد. در یونان باستان به نگارش درآمد. با ظهور بقراط پدر علم پزشکی (۴۶۰ -۳۳۷ قبل میلاد) مرزی بین خرافات و دانش پزشکی ایجاد شد و در سال های ابتدایی تاریخ میلادی، نخستین متون در مورد درمان های ارتودنسی توسط سلسوس (۲۵سال قبل میلاد تا ۵۰سال بعد از میلاد )در یونان باستان به نگارش در آمد.(ارتودنسی و ایمپلنت)

علاوه بر مصری ها، یونانیان باستان، اتروسکان ها و رومی ها نیز درمان ارتودنسی انجام می دادند. دیوید ایوانز(جراح دندانپزشک) بندهای طلایی را کشف کرد که زنان اتروسکان برای حفظ و مرتب کردن موقعیت دندان هایشان استفاده می کردند. در نتیجه زیبایی و مرتب بودن دندان ها از قدیم مورد توجه همه اقوام بوده است.

تجهیزات ارتودنسی در گذشته

اگر چه ارتودنسی نامی جدید در سال‌های اخیر است اما دانش ارتودنسی چندین قرن است که مورد استفاده قرار می‌گیرد. ارتودنسی یکی از شاخه‌های علم دندانپزشکی است که به عنوان اولین تخصص معرفی شده در دندانپزشکی شناخته می‌شود.
در برخی از اجساد مومیایی‌ها، حلقه‌های فلزی روی دندان‌ها پیدا شده است. این حلقه‌ها که در فواصل بین دندان‌ها قرار گرفته است، با کمک نخ هایی که از احشام حیوانات تهیه شده بود، دور تا دور دندان‌ها را فرا می‌گرفتند و در نهایت، چیزی شبیه به تجهیزات امروزی ارتودنسی را تشکیل می‌دادند. پیش از میلاد مسیح، بقراط و ارسطو نظراتی درباره انجام ارتودنسی داده بودند اما به عنوان طرح درمانی مورد استفاده قرار نگرفته بود تا این که فردی به نام “سلوس” طرح درمانی ارتودنسی را که تنها بر فشار انگشت استوار بود، پیشنهاد کرد.(ارتودنسی و ایمپلنت)

ارتودنسی در ایران

ارتودنسی در ایران عمر بسیار کوتاهی دارد و در اواسط قرن بیستم میلادی بود که تلاش‌های اولین تحصیل کرده ایرانی شاخه ارتودنسی در آمریکا به ثمر نشست. تلاش‌های دکتر علی‌اکبر بهرمان پدر علم ارتودنسی دندان ایران بود که ارتودنسی را به ایران آورد و سعی کرد تا کلاس‌ها و تقویم منظمی برای ایجاد این رشته در دانشگاه‌های ایران تدوین کند. زحمات او باعث شده تا امروزه هزاران ایرانی بتوانند به راحتی و زیبایی هر چه تمام‌تر لبخند بزنند و از زیبایی دندان‌های مرتب لذت ببرند. باید بدانید که دندان های نامنظم می‌تواند بر روی سلامت دهان و دندان تأثیر منفی بگذارد. به همین دلیل باید در خصوص دندان‌ها و نظم‌شان دقت بیشتری به خرج داد و در صورت لزوم از خدمات ارتودنتیست‌ها یا متخصصین ارتودنسی استفاده کرد.